Na een volle zomerperiode komt het verblijf van Toroga Denver Breda in Utrecht bij Shelter City ten einde. Zijn verblijf stond in het teken van helen, erkenning en rusten. Zijn tijd in Nederland bood hem de ruimte om te reflecteren op zijn beeld over het gedeelde koloniale verleden van Zuid-Afrika en Nederland, netwerken en na te denken over toekomstplannen in Nederland én Zuid-Afrika. In Zuid-Afrika creëert Toroga bewustzijn voor de KhoiKhoi First Nations en KhoiKhoi taal en cultuur via gedichten, theatervoorstellingen, (online) content en workshops.
Toroga omschrijft zijn aankomst als overweldigend. Op bezoek in het land dat zijn volk zo veel pijn heeft gedaan, zo veel mogelijkheden en zo veel tegelijkertijd aan de hand op straat. Dit alles zorgde ervoor dat Toroga in het begin van zijn verblijf behoedzaam was en op momenten twijfelde of Nederland bezoeken een goed idee was. Na enkele dagen maakten de angst en twijfel plaats voor positiviteit en plezier. Bezoek aan het Keti Koti festival in Utrecht en het Zomercarnaval in Rotterdam hebben hier in het bijzonder aan bijgedragen. Deze festivals leerden hem opnieuw te kijken naar koloniaal verleden, viering van cultuur en het bracht hem realisatie dat hij en zijn verhaal niet alleen zijn. Ook waren het bezoek aan het Zuid-Afrikahuis, Jan van Riebeeckmuseum en het Nationaal Archief bijzonder voor Toroga. Hij kreeg hier de mogelijkheid om in gesprek te gaan met deze organisaties en de archieven zorgvuldig te bekijken. Deze organisaties waren ontzettend behulpzaam en boden Toroga de ruimte om zijn verhaal en gedachtes te delen.
Ook was Toroga’s bezoek aan World Pride in augustus in Amsterdam bijzonder. Naast de festiviteiten bezocht Toroga rondom World Pride conferenties en leerzame evenementen. Zo geeft hij aan dat hij hier heeft geleerd hoe serieuze gespreksonderwerpen kunnen worden gecombineerd met plezier en viering van cultuur. “Resistance can also be joyful!”
Zo heeft het bezoek van Toroga hem ook geleerd dat trauma gedeeld wordt door verschillende perspectieven, maar óók genezing gedeeld wordt door verschillende perspectieven. Toroga gaf bijvoorbeeld aan dat de Pesta Babi documentaire-screening, waar veel werd gesproken over kolonisatie in andere werelddelen, veel betekend heeft voor hem. (https://peacebrigades.nl/nl/nieuws/pesta-babi-een-avond-van-film-gesprek-en-solidariteit)
Vlak voordat Toroga terug ging naar Zuid-Afrika kreeg hij de mogelijkheid om de BIHAR-conferentie over het behoud van inheemse talen in Spanje te bezoeken en daar te spreken.
